Fosfatydyloseryna – jak wspiera pracę mózgu i jak ją prawidłowo suplementować?
Fosfatydyloseryna jest przedmiotem licznych badań, dotyczących między innymi funkcjonowania mózgu, procesów poznawczych, neuroplastyczności czy też odpowiedzi organizmu na stres. Co to jest fosfatydyloseryna i w jakich produktach występuje? Kiedy rozważyć suplementację fosfatydyloseryną?
Spis treści
- Co to jest fosfatydyloseryna i gdzie występuje?
- Fosfatydyloseryna - źródła w pożywieniu
- Fosfatydyloseryna - właściwości i rola w komórkach
- Fosfatydyloseryna - działanie na mózg
- Kiedy rozważyć suplementację fosfatydyloseryną?
- Jak wybrać i prawidłowo suplementować fosfatydyloserynę? Porcja, skutki uboczne, przeciwwskazania
- Suplementacja fosfatydyloseryną - skutki uboczne
- Fosfatydyloseryna - najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Co to jest fosfatydyloseryna i gdzie występuje?
Fosfatydyloseryna (z ang. Phosphatidylserine, w skrócie PS) to fosfolipid, czyli rodzaj lipidu złożonego, który jest naturalnym i ważnym składnikiem błon komórkowych (Chen et al., 2023). Fosfolipidy mają charakterystyczną budowę - składają się między innymi ze szkieletu glicerolowego, dwóch łańcuchów kwasów tłuszczowych oraz grupy fosforanowej, połączonej z tzw. grupą głowową.
W przypadku fosfatydyloseryny grupę głowową stanowi seryna. Dzięki swojej budowie jest to cząsteczka amfipatyczna, czyli zawierająca zarówno hydrofilową (oddziałującą z wodą), jak i lipofilową (wykazującą powinowactwo do tłuszczów). Ta właściwość umożliwia fosfolipidom tworzenie dwuwarstwy lipidowej, która stanowi podstawową strukturę błon komórkowych.
Szukasz suplementu zawierającego fosfatydyloserynę. Sprawdź Neuro-Intercell
Warto wiedzieć
Fosfatydyloseryna (PS) i fosfatydylocholina (PC) należą do tej samej grupy związków - fosfolipidów. Związki te różnią się jednak budową chemiczną, rozmieszczeniem w błonie komórkowej oraz pełnionymi funkcjami biochemicznymi. W PS część hydrofilową stanowi seryna, natomiast w PC - cholina.
Fosfatydyloseryna - źródła w pożywieniu
Fosfatydyloseryna występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, jednak jej łączna zawartość w codziennej diecie jest stosunkowo niewielka. Do naturalnych źródeł fosfatydyloseryny zalicza się między innymi (Chen et al., 2023; Cleveland Clinic, 2023):
- jajka;
- podroby, a szczególnie wątrobę;
- produkty mleczne, w których fosfolipidy stanowią część frakcji lipidowej (np. śmietanę, masło, sery);
- nasiona soi i produkty sojowe;
- tłuste ryby morskie, takie jak łosoś czy makrela.
Ciekawostka
Historycznie fosfatydyloserynę pozyskiwano z tkanki mózgowej bydła (Scholey et al., 2011; Chen et al., 2023). Obecnie jednak, ze względów bezpieczeństwa biologicznego, do celów rynkowych ten fosfolipid pozyskuje się głównie ze źródeł roślinnych, takich jak lecytyna sojowa czy lecytyna słonecznikowa (Cleveland Clinic, 2023).
Fosfatydyloseryna - właściwości i rola w komórkach
Jako składnik błon komórkowych, fosfatydyloseryna uczestniczy w utrzymaniu ich prawidłowej płynności, przepuszczalności i integralności. Bierze również udział w komunikacji międzykomórkowej oraz przekazywaniu sygnałów wewnątrzkomórkowych (Ma et al., 2022).
Błona komórkowa tworzy dynamiczne środowisko, w którym fosfolipidy współdziałają między innymi z białkami, receptorami i kanałami jonowymi. W badaniach przedklinicznych obserwowano, że fosfatydyloseryna może wpływać na aktywność wybranych białek błonowych i szlaków sygnałowych, w tym związanych z kinazą białkową C (PKC) (Scholey et al., 2011; Ma et al., 2022). Odgrywa także istotną rolę w procesie apoptozy (programowanej śmierci komórki) - jej przeniesienie na zewnętrzną warstwę błony komórkowej stanowi sygnał dla układu odpornościowego do usunięcia zużytej komórki (Scholey et al., 2011; Ma et al., 2022).
Fosfatydyloseryna - działanie na mózg
Fosfatydyloseryna występuje w wysokim stężeniu w tkance nerwowej, stanowiąc ważny element błon neuronów i komórek glejowych. W badaniach naukowych analizuje się jej potencjalny wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego w kilku obszarach (Ma et al., 2022; Chen et al., 2023; Cleveland Clinic, 2023):
- funkcjonowanie komórek glejowych (w tym mikrogleju, który uczestniczy między innymi w procesach zapalnych oraz usuwaniu uszkodzonych struktur komórkowych);
- fosfatydyloseryna a koncentracja i procesy poznawcze: ze szczególnym uwzględnieniem uwagi, pamięci roboczej i przetwarzania informacji;
- neuroplastyczność (zdolność układu nerwowego do tworzenia nowych połączeń synaptycznych);
- neuroprzekaźnictwo (synteza i uwalnianie neuroprzekaźników, takich jak acetylocholina, dopamina czy noradrenalina).
Sprawdź też: Mgła mózgowa - co to jest i skąd się bierze problem z koncentracją?
Kiedy rozważyć suplementację fosfatydyloseryną?
Fosfatydyloseryna jest przedmiotem analiz badawczych pod kątem wsparcia funkcji poznawczych i neuroplastyczności mózgu u różnych grup docelowych, w tym między innymi osób pracujących umysłowo, uczących się, osób w podeszłym wieku czy narażonych na przewlekły stres fizyczny i psychiczny. W niektórych próbach klinicznych suplementacja fosfatydyloseryną była analizowana w kontekście wpływu na wybrane parametry pamięciowe lub łagodzenia fizjologicznej odpowiedzi na stres (Komori, 2015; Ma et al., 2022; Chen et al., 2023). Wyniki badań nie są jednak jednoznaczne i nie stanowią podstawy do traktowania suplementów diety jako preparatów o udowodnionym wpływie na funkcje poznawcze.
Po jakim czasie widać efekty suplementacji fosfatydyloseryną? W badaniach klinicznych efekty potencjalnie związane z suplementacją oceniano zwykle po kilku-kilkunastu tygodniach regularnego stosowania, najczęściej w przedziale od 6 do 12 tygodni (Komori, 2015; Ma et al., 2022). Dostępne dane nie pozwalają jednak na jednoznaczne wskazanie czasu, po którym można spodziewać się zauważalnych efektów. Pełną ofertę produktów Mito-Pharma wspierających pracę mózgu i koncentrację znajdziesz w naszym sklepie. Interesuje Cię naturalne wsparcie pamięci i koncentracji? Sprawdź, jak pracować efektywnie.
Jak wybrać i prawidłowo suplementować fosfatydyloserynę? Porcja, skutki uboczne, przeciwwskazania
Kiedy przyjmować fosfatydyloserynę? Nie ma jednej uniwersalnej pory zalecanej dla wszystkich, jednak część wskazówek dotyczących stosowania warto uwzględnić. Rozważając suplementację fosfatydyloseryną, warto zwrócić uwagę między innymi na zalecenia dotyczące stosowania z posiłkiem lub niezależnie od niego. Bardzo istotne jest także przyjmowanie porcji zgodnej z informacjami podanymi przez producenta. W badaniach klinicznych stosuje się najczęściej porcję fosfatydyloseryny wynoszącą od 100 mg do 300 mg na dobę (Komori, 2015; Chen et al., 2023; Cleveland Clinic, 2023). W przeglądach naukowych wskazuje się, że porcje w tym zakresie są zazwyczaj standardowo stosowane w badaniach nad funkcjami poznawczymi.
Ponieważ suplementy diety nie podlegają tak rygorystycznej kontroli jak leki, a produkty różnych firm mogą się istotnie różnić składem i czystością, warto zwracać uwagę również na standaryzację surowca (dokładną zawartość czystej PS w masie fosfolipidów) oraz badania laboratoryjne pod kątem braku zanieczyszczeń. Osoby z alergią na soję powinny wybierać fosfatydyloserynę pozyskiwaną z lecytyny słonecznikowej.
Pamiętaj
Suplementacja fosfatydyloseryną nie powinna zastępować zbilansowanej diety ani leczenia zaleconego przez lekarza. Przed jej rozpoczęciem warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie w przypadku przyjmowania leków lub występowania chorób przewlekłych.
Suplementacja fosfatydyloseryną - skutki uboczne
Przeglądy badań oceniających bezpieczeństwo wskazują, że fosfatydyloseryna pochodzenia roślinnego jest uznawana za substancję dobrze tolerowaną przy stosowaniu porcji do 300 mg dobowo (Scholey et al., 2011; Cleveland Clinic, 2023). W pojedynczych badaniach obserwowano, że w czasie suplementacji fosfatydyloseryną w wyższych porcjach (przekraczających 300-600 mg na dobę) mogą wystąpić łagodne działania niepożądane, w tym przede wszystkim dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (Cleveland Clinic, 2023). W literaturze naukowej wymienia się także możliwe skutki uboczne fosfatydyloseryny w postaci bólu głowy, nadmiernego pobudzenia oraz bezsenności (Cleveland Clinic, 2023).
Suplementacja fosfatydyloseryną - przeciwwskazania i możliwe interakcje
Dane dotyczące interakcji fosfatydyloseryny z lekami są ograniczone. Z tego względu osoby przyjmujące leki na stałe powinny zachować ostrożność. Szczególna ostrożność jest wymagana w przypadku stosowania leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych oraz leków, które wpływają na funkcjonowanie układu cholinergicznego (PS może teoretycznie nasilać ich działanie) (Cleveland Clinic, 2023).
Fosfatydyloseryna - najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czym różni się fosfatydyloseryna od fosfatydylocholiny?
Związki te różnią się między innymi budową chemiczną (obecnością seryny lub choliny w tzw. grupie głowowej).
Czy fosfatydyloseryna jest bezpieczna?
Zarówno badania kliniczne, jak i przeglądy naukowe wskazują, że fosfatydyloseryna pochodzenia roślinnego jest substancją dobrze tolerowaną przez większość osób, przy zachowaniu zalecanych porcji.
Jakie są skutki uboczne fosfatydyloseryny?
Skutkami ubocznymi suplementacji fosfatydyloseryną mogą być łagodne dolegliwości żołądkowe lub problemy z zasypianiem przy stosowaniu zbyt wysokich porcji późnym wieczorem.
Czego nie należy mieszać z fosfatydyloseryną?
Ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na układ nerwowy (szczególnie leków cholinergicznych) oraz leków rozrzedzających krew. W przypadku przyjmowania leków na stałe suplementację fosfatydyloseryną zawsze warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
Czy poziom koenzymu Q10 można sprawdzić badaniem krwi?
Tak, stężenie koenzymu Q10 przy statynach - i nie tylko - można oznaczyć we krwi.
Czy statyny wpływają na poziom innych składników odżywczych oprócz Q10?
Badania wskazują, że statyny mogą wpływać na stężenie innych składników odżywczych, jednak znaczenie tych zmian dla zdrowia wymaga dalszych analiz.
Źródła:
- Chen, J., Li, J., Xu, H., Li, J., Yuan, Y., Xu, X., Bi, Y. (2023). Phosphatidylserine: An overview on functionality, processing techniques, patents, and prospects. Grain & Oil Science and Technology, 6, 4, 206-218. doi.org/10.1016/j.gaost.2023.11.001.
- Cleveland Clinic (2023). Benefits of Phosphatidylserine Supplements [online].. Available at: my.clevelandclinic.org/health/drugs/25129-phosphatidylserine [dostęp online: 13.08.2026 r.]
- Komori, T. (2015). The effects of phosphatidylserine and omega-3 fatty acid-containing supplement on late life depression. Mental Illness, 7, 1, 5647. doi.org/10.1108/mi.2015.5647.
- Ma, X., Li, X., Wang, W., Zhang, M., Yang, B., Miao, Z. (2022). Phosphatidylserine, inflammation, and central nervous system diseases. Frontiers in Aging Neuroscience, 14, 975176. doi.org/10.3389/fnagi.2022.975176.
- Scholey, A., Camfield, D., Owen, L., Pipingas, A., Stough, C. (2011). Functional foods and cognition - Phosphatidylserine. Functional Foods, 277-308. doi.org/10.1533/9780857092557.2.277.
Zweryfikowane przez eksperta