SIBO: co dzieje się przy przeroście bakteryjnym i jak wrócić do równowagi?

Nie każda dysbioza jelitowa to SIBO, choć oba te pojęcia dotyczą zaburzeń równowagi mikrobioty. Skąd się bierze i co to jest SIBO? Jakie daje objawy? Jak wygląda diagnostyka i co robić po zakończeniu leczenia? Sprawdź.

Spis treści

1. Choroba SIBO - co to jest?
2. Jakie są przyczyny choroby SIBO?
3. Dysbioza a SIBO - różnice
4. Jakie są najczęstsze objawy SIBO?
5. SIBO - jak zdiagnozować tę chorobę?
6. Na czym polega leczenie SIBO i co po nim robić?
7. Jak odbudować mikrobiom po SIBO?
8. Jakie aktywne kultury bakterii jelitowych są badane w kontekście wsparcia mikrobioty po SIBO?
9. Choroba SIBO, objawy - najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Choroba SIBO - co to jest?

Choroba SIBO, inaczej zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth - SIBO) to stan, w którym w jelicie cienkim dochodzi do nieprawidłowego, nadmiernego wzrostu populacji mikroorganizmów (często tych drobnoustrojów, które naturalnie i w większych ilościach powinny zamieszkiwać dopiero kolejne odcinki przewodu pokarmowego, czyli jelito grube). O ile obecność bogatej mikrobioty w jelicie grubym jest zjawiskiem w pełni naturalnym i pożądanym, o tyle jej nadmiar w jelicie cienkim może zaburzać prawidłowe procesy trawienia i wchłaniania składników odżywczych.

Jakie są przyczyny choroby SIBO?

Skąd bierze się przerost bakteryjny jelita cienkiego? W warunkach fizjologicznych organizm dysponuje szeregiem mechanizmów obronnych, które zabezpieczają jelito cienkie przed zbyt dużą ilością bakterii. Wśród nich wymienia się między innymi sok żołądkowy (kwas solny) oraz żółć czy też perystaltykę (inaczej motorykę jelit - mimowolne, rytmiczne skurcze mięśni przewodu pokarmowego, które przesuwają treść pokarmową oraz bakterie w stronę jelita grubego). Gdy jednak te naturalne mechanizmy ochronne zawodzą (np. wskutek nieprawidłowości anatomicznych, niedokwasoty żołądka lub zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego), warunki sprzyjają chorobie SIBO. W praktyce u jednego pacjenta często identyfikuje się więcej niż jedną przyczynę przerostu bakteryjnego jelita cienkiego.

Dysbioza a SIBO - różnice

Mikrobiom jelitowy to złożony ekosystem bakterii, grzybów i wirusów zasiedlających przewód pokarmowy. Jego prawidłowa równowaga jest niezbędna dla funkcjonowania całego organizmu. Zaburzenie tej równowagi określa się mianem dysbiozy, natomiast choroba SIBO (przerost bakteryjny jelita cienkiego) jest specyficznym rodzajem dysbiozy, dotyczącym jelita cienkiego. Ponieważ mikrobiota wpływa na organizm między innymi poprzez powiązania tworzące oś jelitowo-mózgową, jelitowo-metaboliczną i jelitowo-wątrobową, zaburzenia mikrobioty obserwowane w SIBO są przedmiotem badań dotyczących ich potencjalnego wpływu na funkcjonowanie całego organizmu.

Jakie są najczęstsze objawy SIBO?

W przypadku choroby SIBO objawy są związane z przedwczesną fermentacją pokarmów przez bakterie, które w nadmiarze namnażają się w jelicie cienkim. Najczęściej zgłaszane są:

• ból w jamie brzusznej;
• gazy jelitowe;
• przewlekła, wodnista biegunka;
• wyraźne powiększenie obwodu brzucha i wzdęcia.

Konsekwencją przerostu bakteryjnego jelita cienkiego mogą być także: kwaśny odczyn stolca (pH poniżej 6,0-6,7), nasilenie nadwrażliwości przewodu pokarmowego oraz gorsza tolerancja niektórych produktów spożywczych. Intensywność objawów klinicznych zależy w dużej mierze od tego, czy obecne w jelicie szczepy bakterii mają charakter inwazyjny i wywołują stan zapalny.

Warto wiedzieć:
Choroba SIBO może prowadzić do zaburzeń trawienia i wchłaniania składników odżywczych, zwiększając ryzyko niedoborów pokarmowych. Przerost bakteryjny jelita cienkiego sprzyja między innymi niedoborowi witaminy B12, który może natomiast prowadzić między innymi do przewlekłego zmęczenia, drętwienia kończyn, zaburzeń pamięci oraz anemii. Zaburzenia wchłaniania w przebiegu SIBO mogą obejmować także białka, co może prowadzić do pogorszenia ogólnego stanu odżywienia organizmu.

SIBO - jak zdiagnozować tę chorobę?

Rozpoznanie choroby SIBO wymaga potwierdzenia nadmiernego rozrostu bakterii w jelicie cienkim oraz, w wielu przypadkach, ustalenia pierwotnej przyczyny tego zaburzenia. W praktyce klinicznej, przy podejrzeniu SIBO stosuje się przede wszystkim nieinwazyjne testy oddechowe, przy czym najczęściej wykonywanym badaniem są wodorowo-metanowe testy oddechowe z użyciem glukozy lub laktulozy.

Badania te opierają się na pomiarze gazów produkowanych przez bakterie podczas fermentacji węglowodanów (które przenikają do krwiobiegu i są wydalane z wydychanym powietrzem). Najpierw próbkę powietrza pobiera się na czczo, następnie pacjent wypija roztwór zawierający określony cukier i w ustalonych odstępach czasu oddaje kolejne próbki wydychanego powietrza do analizy. Urządzenie mierzy stężenie wodoru i metanu, co pozwala lekarzowi ocenić, czy wynik wskazuje na obecność przerostu bakteryjnego.

Warto wiedzieć: Dodatni wynik testu oddechowego to nie koniec diagnostyki, ponieważ choroba SIBO często współwystępuje z innymi zaburzeniami. Lekarz może zlecić dodatkowe badania, np. gastroskopię z aspiratem.

Na czym polega leczenie SIBO i co po nim robić?

Leczenie choroby SIBO to proces wieloetapowy. W celu ograniczenia nadmiernego rozrostu mikroorganizmów w jelicie cienkim najczęściej stosuje się antybiotyk - ryfaksyminę. W zależności od postaci choroby, lekarz może zalecić również inne leki, takie jak metronidazol, cyprofloksacynę, neomycynę, tetracyklinę czy amoksycylinę z kwasem klawulanowym. W przypadkach braku tolerancji lub braku odpowiedzi na farmakoterapię, alternatywą może być dieta elementarna (kompletny sposób żywienia, oparty na specjalnych mieszankach w proszku, zawierających wszystkie niezbędne składniki odżywcze w łatwo przyswajalnej formie).

Usunięcie nadmiaru mikroorganizmów z jelita cienkiego nie oznacza końca leczenia. U nawet 45% pacjentów choroba SIBO nawraca. Ponieważ zaburzenia motoryki jelitowej mogą przyczyniać się do nawrotów przerostu bakteryjnego jelita cienkiego, postępowanie po zakończeniu leczenia powinno obejmować także działania wspierające prawidłową perystaltykę oraz odbudowę równowagi mikrobioty jelitowej.

Jak odbudować mikrobiom po SIBO?

Postępowanie po leczeniu SIBO obejmuje między innymi dbałość o dietę. Jednym z częściej polecanych modeli żywieniowych jest dieta low-FODMAP, ograniczająca łatwo fermentujące węglowodany, które mogą nasilać produkcję gazów i dolegliwości jelitowe. Jej stosowanie obejmuje trzy etapy: czasowe ograniczenie produktów bogatych w FODMAP, ich ponowne wprowadzanie (stopniowo) oraz opracowanie indywidualnego sposobu żywienia, dopasowanego do tolerancji organizmu.

Ważnym elementem powrotu do równowagi po chorobie SIBO jest wspieranie prawidłowej motoryki jelit. W tym celu lekarz może zalecić stosowanie prokinetyków, czyli leków lub preparatów, których działanie jest analizowane pod kątem wpływu na motorykę przewodu pokarmowego.

Na dalszych etapach odbudowy mikrobioty można rozważyć również włączenie produktów fermentowanych, zawierających aktywne kultury mikroorganizmów (takich jak naturalny jogurt, kefir, kimchi czy niepasteryzowane kiszonki). Zmiany należy wprowadzać stopniowo i z uwzględnieniem indywidualnej tolerancji, ponieważ zbyt szybkie zwiększenie podaży fermentujących składników może nasilać objawy SIBO. Dowiedz się więcej: Jak wspierać mikrobiom jelitowy?

Jakie aktywne kultury bakterii jelitowych są badane w kontekście wsparcia mikrobioty po SIBO?

W kontekście choroby SIBO zwraca się uwagę na dobrze przebadane mikroorganizmy, które mogą wspierać prawidłowe funkcjonowanie jelit. Należą do nich między innymi:

• Saccharomyces boulardii (drożdże, które w badaniach są analizowane pod kątem wspierania naturalnej równowagi ekosystemu jelitowego);
• wybrane szczepy Lactobacillus, np. Lactobacillus plantarum 299v (szczep badany w kontekście funkcjonowania przewodu pokarmowego);
• bakterie z gatunku Bifidobacterium lactis (które są badane pod kątem wpływu na skład mikrobioty jelitowej).

Potrzeba jednak dalszych badań nad zastosowaniem poszczególnych kultur mikroorganizmów w SIBO

Ważne:
Po zakończeniu leczenia choroby SIBO odbudowa równowagi mikrobioty wymaga indywidualnego podejścia. Nie każdy preparat zawierający żywe kultury mikroorganizmów będzie odpowiedni dla osób z historią przerostu bakteryjnego jelita cienkiego. Dobór szczepów powinien uwzględniać aktualny stan przewodu pokarmowego, nasilenie objawów oraz tolerancję organizmu, ponieważ zbyt wczesne wprowadzenie niektórych mikroorganizmów może u niektórych osób nasilać dolegliwości związane z fermentacją.

Źródła:

1. Achufusi, T.G.O., Sharma, A., Zamora, E.A., Manocha, D. (2020). Small Intestinal Bacterial Overgrowth: Comprehensive Review of Diagnosis, Prevention, and Treatment Methods. Cureus, 12, 6, e8860. (6). doi.org/10.7759/cureus.8860.
2. Cleveland Clinic (2021). SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth): Symptoms, Diet, Causes & What it Is. [online]. Available at: my.clevelandclinic.org/health/diseases/21820-small-intestinal-bacterial-overgrowth-sibo [dostęp online: 24.07.2026 r.]
3. da Silva, B.C., Ramos, G.P., Barros, L.L., Ramos, A.F.P., Domingues, G., Chinzon, D., Passos, M.C.F. (2025). Diagnosis And Treatment Of Small Intestinal Bacterial Overgrowth: An Official Position Paper From The Brazilian Federation Of Gastroenterology. Arquivos De Gastroenterologia, 62, e24107. doi.org/10.1590/S0004-2803.24612024-107.
4. Efremova, I., Maslennikov, R., Zharkova, M., Poluektova, E., Benuni, N., Kotusov, A., Demina, T., Ivleva, A., Adzhieva, F., Krylova, T., Ivashkin, V. (2024). Efficacy and Safety of a Probiotic Containing Saccharomyces boulardii CNCM I-745 in the Treatment of Small Intestinal Bacterial Overgrowth in Decompensated Cirrhosis: Randomized, Placebo-Controlled Study. Journal of Clinical Medicine, 13, 3, 919. doi.org/10.3390/jcm13030919.
5. Maslennikov, R., Agarkova, V., Poluektova, E., Ulyanin, A., Zolnikova, O., Kurbatova, A., Kozlov, E., Demina, T., Zharikov, Y., Sigidaev, A., & Ivashkin, V. (2026). Treatment of Small Intestinal Bacterial Overgrowth (SIBO) in Gastrointestinal, Hepatic, Endocrine, Neurological, and Postoperative Diseases: A Comprehensive Narrative Review. Medical sciences (Basel, Switzerland), 14, 2, 300. doi.org/10.3390/medsci14020300
6. Martyniak, A., Wójcicka, M., Rogatko, I., Piskorz, T., Tomasik, P.J. (2025). A Comprehensive Review of the Usefulness of Prebiotics, Probiotics, and Postbiotics in the Diagnosis and Treatment of Small Intestine Bacterial Overgrowth. Microorganisms, 13, 1, 57. doi.org/10.3390/microorganisms13010057.
7. Sorathia, S.J., Chippa, V., Rivas, J.M. (2020). Small Intestinal Bacterial Overgrowth [online] PubMed. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. Available at: ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546634 [dostęp online: 24.07.2026 r.]
8. Velasco-Aburto, S., Llama-Palacios, A., Sánchez, M.C., Ciudad, Mj.J., Collad, L. (2025). Nutritional Approach to Small Intestinal Bacterial Overgrowth: A Narrative Review. Nutrients, 17, 9, 1410. doi.org/10.3390/nu17091410.

Autor: mgr Alicja Hudzik - Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, (kierunek Biologia ze specjalizacją Biologia Człowieka (Antropologia), realizowany w ramach międzywydziałowych interdyscyplinarnych studiów matematyczno-przyrodniczych - MISMP). Zawodowo od 2017 roku zajmuje się marketingiem i tworzeniem wartościowego contentu, przede wszystkim dla branży medycznej.

Zweryfikowane przez eksperta Mito-Pharma

Data opublikowania: 21.07.2026