Dlaczego warto sprawdzić poziom homocysteiny przed aktywnym latem?

Podwyższony poziom homocysteiny najczęściej nie daje wyraźnych objawów, tymczasem związek ten może stopniowo wpływać na funkcjonowanie organizmu. Co to jest homocysteina? Jakie mogą być skutki zbyt wysokiego poziomu homocysteiny w organizmie? Poznaj odpowiedzi na te pytania.

Spis treści

1. Co to jest homocysteina?
2. Homocysteina a witamina B12, witamina B6 i witamina B9
3. Co oznacza wysoki poziom homocysteiny?
4. Jakie są objawy wysokiej homocysteiny?
5. Jak zmierzyć poziom homocysteiny?
6. Jak przygotować się do badania krwi homocysteiny?
7. Dlaczego warto badać homocysteinę?
8. Jak obniżyć homocysteinę?

Co to jest homocysteina?

Homocysteina to aminokwas, który powstaje w organizmie jako produkt uboczny metabolizmu innych aminokwasów, głównie metioniny. Homocysteina jest przekształcana w cysteinę lub remetyluje do metioniny. Oba te aminokwasy endogenne są niezbędne do utrzymania równowagi w organizmie. Aby jednak wspomniane przemiany mogły zachodzić prawidłowo, konieczna jest obecność odpowiednich witamin, przede wszystkim z grupy B.

Homocysteina a witamina B12, witamina B6 i witamina B9

Poziom homocysteiny w organizmie zależy w dużej mierze od obecności witamin z grupy B. W szczególności witamina B6, witamina B12 oraz kwas foliowy (witamina B9) przyczyniają się do utrzymania prawidłowego metabolizmu homocysteiny. Gdy organizm dysponuje odpowiednią ilością tych witamin, metabolizm homocysteiny przebiega prawidłowo. W przypadku niedoborów witaminowych może natomiast dochodzić do zwiększenia poziomu homocysteiny w organizmie.

Co oznacza wysoki poziom homocysteiny?

W przypadku wysokiej homocysteiny przyczyną mogą być nie tylko niedobory witamin z grupy B. Na poziom homocysteiny w organizmie wpływają także:

1. choroby przewlekłe (np. niewydolność nerek);
2. czynniki genetyczne (u niektórych osób występuje wariant genu MTHFR, który upośledza zdolność do przetwarzania kwasu foliowego i co za tym idzie, zwiększa ryzyko podwyższonego poziomu homocysteiny);
3. styl życia (zbyt wysokiemu poziomowi homocysteiny sprzyjają: brak aktywności fizycznej, nadmierne spożycie alkoholu oraz palenie tytoniu).

Jakie są objawy wysokiej homocysteiny?

Prawidłowy poziom homocysteiny jest istotny dla zachowania równowagi organizmu. Gdy organizm nie jest w stanie skutecznie przekształcać homocysteiny, zaczyna się ona gromadzić we krwi. Wysoki poziom homocysteiny jest z kolei uznawany za czynnik, który może być związany z nieprawidłowym funkcjonowaniem naczyń krwionośnych.

W przypadku zbyt wysokiego poziomu homocysteiny objawy mogą być niespecyficzne albo nawet całkowicie niewidoczne i przez to bagatelizowane. O wysokim poziomie homocysteiny może świadczyć np.: osłabienie, mrowienie kończyn, zawroty głowy czy zmęczenie.

Jak zmierzyć poziom homocysteiny?

Każdy, kto zastanawia się nad poziomem homocysteiny a zdrowiem, może łatwo zmierzyć poziom tego aminokwasu w organizmie. Wystarczy wykonać proste i szybkie badanie krwi. Homocysteinę oznacza się na podstawie próbki krwi pobranej z żyły. Badanie trwa zazwyczaj kilka minut i nie wiąże się z dużym dyskomfortem.

Jak przygotować się do badania krwi homocysteiny?

Przed badaniem poziomu homocysteiny może być konieczne powstrzymanie się od jedzenia i picia przez 8-12 godzin (w zależności od zaleceń lekarza). Ponieważ niektóre leki i suplementy diety mogą wpływać na wyniki badania, należy poinformować lekarza o ich stosowaniu.

Dlaczego warto badać homocysteinę?

Okres przed latem to dobry moment, aby ocenić ogólny stan organizmu i upewnić się, że procesy metaboliczne przebiegają prawidłowo. Badanie poziomu homocysteiny dostarcza cennych informacji o stanie zdrowia organizmu. Umożliwia wykrycie niedoborów witamin z grupy B oraz identyfikację zaburzeń metabolicznych na bardzo wczesnym etapie, jeszcze zanim pojawią się wyraźne objawy. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy planujemy większą aktywność fizyczną, zmianę trybu życia lub intensywniejsze obciążenie organizmu.

Wiele osób decyduje się na suplementację bez wcześniejszego sprawdzenia poziomu witamin i minerałów, co może prowadzić do działań niedopasowanych do rzeczywistych potrzeb organizmu. Wykonanie badań, takich jak np. badania krwi homocysteiny pozwala podejmować świadome decyzje i stanowi podstawę do wprowadzenia uzasadnionych zmian w diecie, stylu życia oraz ewentualnej suplementacji.

Jak obniżyć homocysteinę?

Na koniec warto wspomnieć jeszcze o tym, jak wspierać utrzymanie prawidłowego poziomu homocysteiny. W tym celu:

• stosuj dietę, która sprzyja podaży witamin z grupy B. Wzbogać posiłki o zielone warzywa liściaste, rośliny strączkowe oraz produkty pełnoziarniste;
• zmodyfikuj styl życia - ogranicz palenie tytoniu oraz spożycie alkoholu, a także zadbaj o regularną aktywność fizyczną, by poprawić ogólną kondycję organizmu.

Jeśli zmiana diety i stylu życia nie przynosi oczekiwanych efektów i poziom homocysteiny nadal jest zbyt wysoki, kolejnym krokiem może być uzupełnienie niedoborów za pomocą preparatów witaminowych (po konsultacji z lekarzem i zgodnie z rzeczywistymi potrzebami organizmu). Warto przy tym podkreślić, że suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety.

Źródła:

1. Cleveland Clinic (2021). Homocysteine: Levels, Tests, High Homocysteine Levels. [online]. Available at: my.clevelandclinic.org/health/articles/21527-homocysteine [dostęp online: 09.04.2026 r.]
2. Gilfix, B.M. (2005). Vitamin B12 and homocysteine. CMAJ: Canadian Medical Association Journal, 173, 11, 1360. doi.org/10.1503/cmaj.1050170.
3. Linus Pauling Institute. (2016). High Homocysteine. [online] Available at: lpi.oregonstate.edu/mic/health-disease/high-homocysteine.
4. Maron, B.A., Loscalzo, J. (2009). The Treatment of Hyperhomocysteinemia. Annual review of medicine, 60, 39-54. doi.org/10.1146/annurev.med.60.041807.123308.
5. MedlinePlus (2018). Homocysteine Test [online]. Available at: medlineplus.gov/lab-tests/homocysteine-test [dostęp online: 09.04.2026 r.]
6. Narvaez, J., Maldonado, G., Intriago, M., Cárdenas, J., Guerrero, R.A., Neyro, J.L., Ríos, C. (2020). Role of homocysteine and vitamin B in bone metabolism. 27, 4, 243-320. doi.org/10.1016/j.rcreue.2019.12.008.