Mikrobiota jelitowa a alergia sezonowa – czy jelita mogą wpływać na katar sienny?

Alergia sezonowa i katar sienny najczęściej kojarzą się z pyłkami roślin i nadmierną reakcją ze strony układu odpornościowego. Tymczasem z funkcjonowaniem układu immunologicznego powiązano wiele innych, nie mniej istotnych, czynników… Zastanawiasz się, czy jelita wpływają na alergię? Zatem sprawdź nasz artykuł.

Spis treści

1. Układ immunologiczny, alergia sezonowa - jak to działa?
2. Mikrobiota jelitowa a alergia sezonowa i układ immunologiczny są ze sobą powiązane!
3. Katar sienny - przyczyną mogą być nie tylko pyłki
4. Jak wspierać mikrobiom przy alergii sezonowej?

Układ immunologiczny, alergia sezonowa - jak to działa?

Alergia sezonowa, która objawia się najczęściej katarem siennym, stanowi efekt nadmiernej reakcji układu odpornościowego na substancje, które dla większości osób są nieszkodliwe. Dlaczego tak się dzieje? Otóż nasz układ immunologiczny odpowiada za rozpoznawanie zagrożeń i reagowanie na nie. U osób z alergią dochodzi jednak do sytuacji, w której nieszkodliwe czynniki, takie jak pyłki roślin, roztocza czy sierść zwierząt, są błędnie uznawane za niebezpieczne. Skutkuje to uruchomieniem kaskady reakcji obronnych organizmu. W efekcie pojawiają się objawy, takie jak katar sienny, kichanie, łzawienie oczu czy świąd skóry.

Warto jednak spojrzeć na ten proces głębiej. Z punktu widzenia mitochondriów alergia to nie tylko chwilowa reakcja na pyłki, ale złożony proces, w którym dochodzi do przewlekłej aktywacji stanu zapalnego. Taka nieustanna gotowość bojowa organizmu wymaga ogromnych nakładów energii, za której produkcję odpowiadają właśnie mitochondria. Jednocześnie stan zapalny nasila stres oksydacyjny, który może zaburzać funkcjonowanie mitochondriów i obniżać ich wydolność. W efekcie powstaje błędne koło - osłabione mitochondria gorzej regulują procesy komórkowe, co może sprzyjać nadreaktywności układu odpornościowego i nasileniu objawów alergii.

Mikrobiota jelitowa a alergia sezonowa i układ immunologiczny są ze sobą powiązane!

Niestety nadal do końca nie wiadomo, dlaczego u niektórych osób występuje alergia sezonowa. Z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu immunologicznego powiązano zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Coraz częściej zwraca się również uwagę na to, że istotną rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej (i w konsekwencji także w rozwoju alergii) może odgrywać stan jelit.

Okazuje się, że mikrobiota jelitowa, czyli zespół mikroorganizmów zamieszkujących nasze jelita nie odpowiada tylko i wyłącznie za trawienie. Badania wskazują, że zaburzenia równowagi mikrobioty jelitowej (dysbioza) mogą być związane ze zmianami w funkcjonowaniu układu odpornościowego oraz zaburzeniami jego regulacji.

Katar sienny - przyczyną mogą być nie tylko pyłki

Mimo że najczęściej za alergię sezonową obwiniamy pyłki, w rzeczywistości przyczyny kataru siennego i innych objawów alergii mogą być bardziej złożone. Potwierdzają to badania naukowe z ostatnich lat, które wykazały, że u osób z alergiami mikrobiom jest mniej zróżnicowany niż u osób bez alergii. Najnowsze badania dowodzą również, że zmiany w mikrobiocie mogą wpływać na obszary organizmu, takie jak np. błona śluzowa nosa. U osób z katarem siennym obserwuje się odmienny skład mikroorganizmów w obrębie nosa, co może nasilać stan zapalny i objawy alergii sezonowej.

Jak wspierać mikrobiom przy alergii sezonowej?

Walka z alergią sezonową nie powinna zatem ograniczać się wyłącznie do łagodzenia objawów. Mikrobiom jelitowy możemy bowiem wspierać na wiele różnych sposobów, w tym między innymi poprzez odpowiedni sposób odżywiania oraz codzienne nawyki.

Bardzo istotne znaczenie ma dieta, która powinna być bogata w różnorodne warzywa i owoce, produkty pełnoziarniste oraz rośliny strączkowe. Dostarczają one błonnika, który stanowi pożywkę dla pożytecznych bakterii jelitowych, a także witamin i minerałów niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Warto włączyć do jadłospisu produkty fermentowane, które wspierają rozwój korzystnej mikroflory, takie jak np. kiszonki. Jednocześnie należy ograniczyć spożycie żywności wysoko przetworzonej oraz nadmiaru cukru, które mogą zaburzać równowagę mikrobiomu.

Jeśli chodzi o codzienne nawyki, związane ze stylem życia, wskazana jest regularna aktywność fizyczna, która wspiera funkcjonowanie jelit i poprawia ich ukrwienie. Równie ważne jest dbanie o regenerację organizmu, a więc odpowiednią ilość snu oraz redukcję stresu, który może negatywnie wpływać na oś jelitowo-odpornościową i zaburzać równowagę mikrobiologiczną. Zdarza się, że same nawyki to za mało i konieczne może być dodatkowe wsparcie „od wewnątrz”. Warto wtedy rozważyć konsultację ze specjalistą oraz uzupełnienie diety celowaną suplementacją, np. na bazie bakterii kwasu mlekowego, których działanie w redukcji objawów alergii (takich jak katar sienny czy zmiany skórne) zostało potwierdzone naukowo.

Dobrze zbilansowana dieta oraz zdrowy styl życia mogą wspierać mikrobiom jelit oraz ogólne funkcjonowanie układu odpornościowego. Warto jednak mieć świadomość, że dbanie o mikrobiotę to proces długofalowy, który nie zastąpi stosowania leków w ostrej fazie alergii sezonowej. Chcesz dowiedzieć się, jak jeszcze można wesprzeć układ odpornościowy? Sprawdź nasz artykuł: Jak wzmocnić układ immunologiczny.

Źródła:

1. Gerasimov, S.V., Vasjuta, V.V., Myhovych, O.O., Bondarchuk, L.I. (2010). Probiotic supplement reduces atopic dermatitis in preschool children: a randomized, double-blind, placebo-controlled, clinical trial. American journal of clinical dermatology 11, 5, 351-361. doi.org/10.2165/11531420-000000000-00000.
2. Han, P., Gu, J.-Q., Li, L.-S., Wang, X.-Y., Wang, H.-T., Wang, Y., Chang, C., Sun, J.-L. (2021). The Association Between Intestinal Bacteria and Allergic Diseases—Cause or Consequence? Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, 11, 650893. doi.org/10.3389/fcimb.2021.650893.
3. Ishida, Y., Nakamura, F., Kanzato, H., Sawada, D., Hirata, H., Nishimura, A., Kajimoto, O., Fujiwara, S. (2005). Clinical Effects of Lactobacillus acidophilus Strain L-92 on Perennial Allergic Rhinitis: A Double-Blind, Placebo-Controlled Study.
4. Niewiem, M., Grzybowska-Chlebowczyk, U. (2022). Intestinal Barrier Permeability in Allergic Diseases. Nutrients, 14, 9, 1893. doi.org/10.3390/nu14091893.
5. Noda, M., Kanno, K., Danshiitsoodol, N., Higashikawa, F., Sugiyama, M. (2021). Plant-Derived Lactobacillus paracasei IJH-SONE68 Improves Chronic Allergy Status: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial. Nutrients, 13, 11, 4022. doi.org/10.3390/nu13114022.
6. Steiner, N.C., Lorentz, A. (2021). Probiotic Potential of Lactobacillus Species in Allergic Rhinitis. International Archives of Allergy and Immunology, 182, 9, 807-818. doi.org/10.1159/000515352.
7. Zhao, M., Chu, J., Feng, S., Guo, C., Xue, B., He, K., Li, L. (2023). Immunological mechanisms of inflammatory diseases caused by gut microbiota dysbiosis: A review. Biomedicine & Pharmacotherapy, 164, 114985. doi.org/10.1016/j.biopha.2023.114985.